1D ve 2D barkod farkı nedir? EAN, UPC ve QR kod standartları
1D barkod yan yana çizgilerden oluşur ve yalnızca kısa bir numara taşır; market ürünlerindeki EAN-13 buna örnektir. 2D barkod karelerden oluşur ve çok daha fazla bilgi taşır; QR kod ve karekod buna örnektir. Perakende satışta standart hâlâ 1D barkoddur, Türkiye'de ürünlerin çoğu EAN-13 kullanır.
Yayın:
1D (çizgili) barkod
Farklı kalınlıktaki dikey çizgilerden oluşur ve soldan sağa tek yönde okunur. Genellikle 8 ile 20 karakter arası bilgi taşır. Kasalardaki lazer okuyucuların tamamı 1D barkod okur. Ucuzdur, hızlı okunur ve dünyanın her yerinde aynı şekilde çalışır.
2D (kare) barkod
Bilgiyi hem yatay hem dikey yönde saklar. Bir QR kod binlerce karakter taşıyabilir: internet adresi, seri numarası, son kullanma tarihi, parti numarası gibi. Kodun bir kısmı zarar görse bile okunabilir. Okumak için kamera tabanlı (görüntü işleyen) okuyucu ya da telefon gerekir; eski tip lazer okuyucular 2D kodu okuyamaz.
Karşılaştırma
| Özellik | 1D barkod | 2D barkod |
|---|---|---|
| Görünüm | Dikey çizgiler | Kare noktalar |
| Taşıdığı bilgi | Kısa numara | Uzun metin, adres, seri no |
| Okuyucu | Lazer ya da kamera | Yalnızca kamera tabanlı |
| Hasara dayanıklılık | Düşük | Yüksek |
| Tipik kullanım | Kasa satışı, raf etiketi | İlaç takibi, bilet, ödeme, ürün bilgisi |
En sık kullanılan standartlar
- EAN-13: 13 haneli, perakende ürünlerin dünya standardı. Türkiye'de üretilen ürünlerin barkodu genellikle 868 ya da 869 ile başlar.
- EAN-8: 8 haneli kısa sürüm. Sakız, kalem gibi küçük ambalajlarda kullanılır.
- UPC-A: 12 haneli, ABD ve Kanada'da yaygın. Güncel yazılımlar ve okuyucular EAN ile birlikte bunu da okur.
- Code 128: Harf ve rakam taşır. Kargo etiketi, depo rafı, iş emri gibi işletme içi kullanımlarda tercih edilir.
- Code 39: Harf ve rakam taşıyan eski bir standart. Otomotivde araç şasi numarası (VIN) etiketlerinde hâlâ görülür.
- QR kod: En yaygın 2D kod. Menü, ödeme, ürün bilgisi ve internet adresi için kullanılır.
- Data Matrix (karekod): Çok küçük alana sığar. Türkiye'de ilaç kutularındaki İlaç Takip Sistemi karekodu bu türdendir.
Hangisini seçmelisiniz?
- Markette, mağazada kasadan satış yapıyorsanız: EAN-13. Hazır ürünlerin üzerinde zaten vardır.
- Kendi ürününüzü zincir marketlere ya da pazaryerlerine satacaksanız: GS1 Türkiye'den alınmış EAN-13.
- Depo rafı, demirbaş, iş emri gibi yalnızca işletme içinde kullanılacak kodlar için: Code 128.
- Müşterinin telefonuyla okutacağı bilgi için: QR kod.
Sık sorulan sorular
Kendi ürünüm için barkodu nereden alırım?
Türkiye'de resmi barkod numaraları GS1 Türkiye üyeliğiyle alınır. Ürünü yalnızca kendi dükkânınızda satacaksanız üyelik gerekmez, yazılımınızda işletme içi bir numara verebilirsiniz.
QR kod normal barkodun yerini alacak mı?
Perakendede 2D kodlara geçiş için uluslararası bir çalışma yürüyor, ancak kasalarda EAN-13 hâlâ standarttır ve uzun süre birlikte kullanılmaları bekleniyor.
Eski barkod okuyucum QR kod okur mu?
Lazer okuyucular yalnızca çizgili barkod okur. QR kod ve karekod için kamera tabanlı, 2D destekli bir okuyucu gerekir.
EAN-13 barkodun son hanesi neden farklı?
Son hane kontrol hanesidir. İlk 12 haneden hesaplanır ve okuyucunun numarayı yanlış okuyup okumadığını anlamasını sağlar.